Ζένια Λαδικού Α2 Γυναίκες στον πόλεμο



ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ


Κλεοπάτρα:

Γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο από 51-30 π.χ.Η Κλεοπάτρα ήταν γοητευτική και έξυπνη. Κέρδισε την υποστήριξη του Ιουλίου Καίσαρα, του Ρωμαίου ηγέτη. Ερωτεύτηκαν και εκείνος τη βοήθησε να ανακαταλάβει το θρόνο της Αιγύπτου. Μετά τη δολοφονία του Καίσαρα η Κλεοπάτρα επέστρεψε από την Ρώμη στην Αίγυπτο, και σύντομα συνάντησε τον Μάρκο Αντώνιο, έναν άλλο Ρωμαίο ηγέτη, τον οποίο και ερωτεύτηκε. Ο Αντώνιος ζήτησε από την Κλεοπάτρα να τον βοηθήσει να καταλάβει τη Ρώμη. Εκείνη του έδωσε χρήματα και δημιουργήσανε μαζί ναυτικό για να πολεμήσουν τους Ρωμαίους, το οποίο όμως καταστράφηκε στη μάχη. Η Κλεοπάτρα αυτοκτόνησε για να μην γίνει αιχμάλωτη των Ρωμαίων.


Ιωάννα της Λωραίνης:

Γαλλίδα εθνική ηρωίδα, ηγέτης του στρατού,είναι η πιο διάσημη γυναίκα μαχητής στην Ευρωπαϊκή ιστορία.Στο πεδίο της μάχης ενέπνευσε
τα στρατεύματα της και τα οδήγησε στους εχθρούς μέσα από τα πάτρια της εδάφη. Παρά το γεγονός ότι δεν ήξερε τίποτα για τον τομέα των μαχών, ισχυριζόταν ότι οδηγούνταν από τα οράματα αγίων. Πολέμησε για το βασιλιά της και τη χώρα της και αποτέλεσε ένα σημαντικό σύμβολο.


Γυναίκες και πόλεμος στην Αρχαία Ελλάδα:

Στον Ελληνικό πολιτισμό οι γυναίκες είχαν ελάχιστη επαφή με τα πολεμικά πράγματα. Αποτελεί λοιπόν παράδοξο το ότι στο Ελληνικό πάνθεο υπάρχουν τουλάχιστον δύο πολεμικές γυναικείες θεότητες, η Αθηνά και η Άρτεμης.

Τέχνη και λογοτεχνία:

Τόσο στην τέχνη όσο και στη λογοτεχνία, οι γυναίκες εμφανίζονται σε πιο παραδοσιακούς ρόλους: είτε αποχαιρετούν πολεμιστές, είτε παρακολουθούν τη μάχη αγωνιώντας για την τύχη των αγαπημένων τους,είτε συμμετέχουν σε επιτάφιες τελετές.
Άλλες φορές  παρουσιάζονται ως αφορμή του πολέμου κι άλλες ως λεία των κατακτητών. Μπορεί επίσης να θυσιαστούν για να εξασφαλιστεί η επιτυχία της πλευράς τους.
Οπωσδήποτε όμως, σε κάθε εμφάνιση, παρακολουθούν τα γεγονότα απόλυτα ανίκανες να επηρεάσουν την εξέλιξή τους. Βέβαια,υπάρχει και μια άλλη πηγή, τα ιστορικά κείμενα, τα οποία εκ πρώτης όψεως επιβεβαιώνουν την εικόνα των πρώτων. Οι γυναίκες δεν αναφέρεται να παίρνουν μέρος σε εκστρατείες ως πολεμιστές ή να συμμετέχουν άμεσα στον πόλεμο.
Παρόλα αυτά,αποκαλύπτεται ότι ορισμένες φορές οι γυναίκες έπαιξαν σημαντικό ρόλο σε κάποιες πολεμικές αναμετρήσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις οι γυναίκες ξέφυγαν από τον κανόνα, διαδραματίζοντας πιο ενεργό ρόλο στα πολεμικά πράγματα της πόλης τους.

Συμμετοχή στην άμυνα της πόλης:


Μακεδονία:
Στη Μακεδονία της αρχαϊκής εποχής, όταν η φυλή των Ταλαυντίων από την Ιλλυρία επιτέθηκε ενάντια στους Μακεδόνες, ο βασιλιάς Αργαίος διέταξε τις παρθένες να ντυθούν ως μαινάδες και να κατέβουν από το βουνό της Ερεβίας. Ο Πολύαινος αναφέρει, στο βιβλίο του Στρατηγήματα,  πως, όταν οι Ιλλυριοί είδαν τις παρθένες να κραδαίνουν τους θύρσους ως δόρατα, με τα στεφάνια του κισσού να σκιάζουν τα πρόσωπά τους, τις πέρασαν για άντρες και τράπηκαν σε φυγή, αφήνοντας πίσω τους όπλα και πολεμοφόδια.
Πρέπει να σημειώσουμε εδώ,πως η πρακτική του εξοπλισμού γυναικών έτσι ώστε να δίνουν την εντύπωση ανδρών, δεν πρέπει να ήταν μόνο αντικείμενο μυθοπλασίας.

Πλαταιές:
Το 431 π.Χ., οι Θηβαίοι, έπειτα από πρόσκληση της αντιδημοκρατικής παράταξης των Πλαταιών, εισέβαλαν στη γείτονα πόλη. Αρχικά ο αιφνιδιασμός φάνηκε να τους ευνοεί, όμως σύντομα οι Πλαταιείς ανασυντάχθηκαν και αντεπιτέθηκαν. Όπως αναφέρει ο Θουκυδίδης, οι γυναίκες της πόλης έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη μάχη, καθώς, ανεβασμένες στις στέγες των σπιτιών, έδιναν με τις ιαχές τους θάρρος στους συμπατριώτες τους, πετώντας παράλληλα κεραμίδια στους επιτιθέμενους.

Κέρκυρα:
Κατά τη διάρκεια του τοπικού εμφυλίου στην Κέρκυρα μεταξύ δημοκρατικών και αριστοκρατικών, οι γυναίκες της πόλης συμμετείχαν άμεσα στη διαμάχη, ανεβαίνοντας στις στέγες και πετώντας πέτρες και  κεραμίδια στους αντιπάλους. Το γεγονός έκανε εντύπωση στο Θουκυδίδη, ο οποίος αναφέρει χαρακτηριστικά πως οι γυναίκες πολεμούσαν «παρά τη φύση τους»

Άργος:
Με μήκος γύρω στο ένα μέτρο, πλάτος γύρω στα 45 εκατοστά και βάρος 15 κιλών τουλάχιστον , τα αρχαία κεραμίδια ήταν προφανώς ένα πολύ επικίνδυνο όπλο. Η χρήση τους συνεχίστηκε και στα ελληνιστικά χρόνια, όπως αποδεικνύει το περιστατικό του Ηπειρώτη βασιλιά Πύρρου, ο οποίος πέθανε στους δρόμους του Άργους από την κεραμίδα που του έριξε στο κεφάλι μια Αργείτισσα, κατά τη διάρκεια μιας νυχτερινής επίθεσης.

Εκστρατείες:

 

Προς το τέλος της κλασσικής εποχής, στην Κάθοδο των Μυρίων του Ξενοφώντα, αναφέρονται οι γυναίκες που συνόδευαν το σώμα των Μυρίων στην προσπάθειά τους να επιστρέψουν στην πατρίδα. Οι γυναίκες αυτές είχαν αιχμαλωτιστεί από τους Μύριους κατά τη διάρκεια της υποχώρησής τους. Παρ’ όλα αυτά, παρέμειναν μαζί με τους Μύριους καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού τους ώς τον Εύξεινο Πόντο. Κατά τη διάβαση του ποταμού Κεντρίτη στην εχθρικά διακείμενη Καρδουχία, οι γυναίκες πρόσθεσαν τις ιαχές τους στις ιαχές των Μυρίων, ενθαρρύνοντάς τους ενάντια στους Καρδούχους.
Στην περιοχή της Παφλαγονίας,οι γυναίκες χρησιμοποιήθηκαν στα πλαίσια της διπλωματίας για να παραπλανηθούν οι αντίπαλοι. Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια ενός δείπνου που προσέφεραν οι Έλληνες σε εκπροσώπους των Παφλαγόνων,  μια γυναίκα χόρεψε τον πυρρίχιο, χορό πολεμικό. Κατάπληκτοι, οι Παφλαγόνες ρώτησαν αν οι γυναίκες του στρατεύματος πολεμούσαν και οι Έλληνες απάντησαν ότι όχι μόνο πολεμούσαν, αλλά και ότι αυτές είχαν νικήσει τον Αρταξέρξη στα Κούναξα.

Γυναίκες στον ελληνικό πόλεμο

 

Στην Ελληνική Επανάσταση η γυναικεία συμμετοχή δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αποφασιστική. Αυτοί που συγκροτούν τη σιδερένια γροθιά της Επανάστασης είναι οι άνδρες. Όμως, η σποραδική έστω παρουσία των γυναικών σε κρίσιμες περιόδους πολέμου είναι ενδεικτική των δυνατοτήτων του γυναικείου φύλου, το οποίο έτσι ενέγραψε στο κεφάλαιο των δικαιωμάτων του μια μακροπρόθεσμη υποθήκη.
Όσες γυναίκες ξεχώρισαν στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 επέβαλαν άτυπα την ισοτιμία των φύλων στα πεδία των μαχών. Με το απαράμιλλο θάρρος τους, την αξιοθαύμαστη γενναιότητα, τις περιπέτειες και τις θυσίες τους αποτελούν αξεπέραστα σύμβολα δυναμισμού και πατριωτισμού που συνεχίζουν να εμπνέουν σε εθνικά κρίσιμες περιόδους.

Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα (1771-1825)

 

Η Καπετάνισσα Μπουμπουλίνα ξέφευγε από τα γυναικεία πρότυπα της εποχής της. Μεγαλωμένη στη θάλασσα, από νωρίς εκδήλωσε την αγάπη της για τα πλοία και τα ταξίδια. Η μυθιστορηματική ζωή της ήταν γεμάτη περιπέτειες που σφυρηλάτησαν το χαρακτήρα της, ένα χαρακτήρα ανεξάρτητο, δυναμικό, αγωνιστικό. Καπετάνισσα, λοιπόν, όχι μόνο στα πλοία, αλλά και στην ίδια της τη ζωή. Γεννήθηκε ορφανή από πατέρα, έμεινε δύο φορές χήρα και με μεγάλη περιουσία την οποία διαχειρίστηκε με πολλή ευστροφία και κατάφερε να την αυξήσει. Γεύτηκε συχνά το φθόνο των συμπατριωτών της και γι’ αυτό αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες, τις οποίες πάντα ξεπερνούσε.

Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες προφορικές μαρτυρίες, το 1819 στην Κωνσταντινούπολη μυήθηκε στη Φιλική Εταιρία. Μετά την έκρηξη της Επανάστασης από τους πρώτους συμμετείχε ενεργά, προσφέροντας χρήματα και πολεμοφόδια και διαθέτοντας τα πλοία της στην υπηρεσία του Αγώνα.Η Μπουμπουλίνα έλαβε μέρος με το πλοίο της «Αγαμέμνων» στην πολιορκία του Ναυπλίου και μετά την απελευθέρωσή του εγκαταστάθηκε εκεί σε οίκημα που της παραχώρησε η επαναστατική κυβέρνηση.
Το Σεπτέμβριο του 1821 βρέθηκε στο στρατόπεδο του Κολοκοτρώνη στην Τρίπολη και μπήκε από τους πρώτους στην πόλη. Η εκεί συμπεριφορά της προξένησε σχόλια για αρπαγή κοσμημάτων από τις γυναίκες του χαρεμιού με υπόσχεση την ασφάλεια της ζωής τους.
Ο πρωταγωνιστικός της ρόλος δεν την άφησε αμέτοχη στις εμφύλιες διαμάχες, κατά τις οποίες υποστήριξε τους στρατιωτικούς και το Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.
Η φιλοπατρία υπερισχύει όλων των άλλων συναισθημάτων της, δηλαδή της πικρίας της από τις έριδες των πολιτικών και την έκβαση του αγώνα. Και ενώ κάνει πάλι προετοιμασίες, για να λάβει μέρος στο αγώνα εναντίον του Ιμπραήμ, έρχεται το αναπάντεχο τέλος της. Η ηλιοκαμένη κόρη της θάλασσας πέφτει νεκρή από σπετσιώτικο βόλι, στις 22 Μαΐου 1825,στο σπίτι του πρώτου της άνδρα, του Γιάννουζα. Άδοξο και τραγικό λοιπόν το τέλος αυτής της γυναίκας που μέσα της ξεχείλιζε, πιο ισχυρή από όλα τα άλλα, η αγάπη της για την πατρίδα.    
  

Μαντώ Μαυρογένους (1796-1840):

 

Γεννήθηκε στην Τεργέστη μέλος της Φιλικής Εταιρίας, στην οποία μυήθηκε το 1820. Εκτός από το ψυχικό σθένος και τη μεγάλη περιουσία, διαθέτει και μια πλούσια δυτική παιδεία, που περιλαμβάνει άριστη γνώση της Γαλλικής και Ιταλικής, καθώς και της Τουρκικής, προσόν που της επιτρέπει να δραστηριοποιηθεί σε μια μεγάλη προσπάθεια επηρεασμού της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης.
Το 1820 ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην Τήνο και τη Μύκονο, πατρίδα της μητέρας της. Διέθεσε όλη την πατρική περιουσία στον απελευθερωτικό αγώνα, ενώ έλαβε και η ίδια μέρος σε πολλές επιχειρήσεις. Με τη λήξη της επανάστασης εγκαταστάθηκε στο Ναύπλιο και τιμήθηκε, με διάταγμα του Καποδίστρια, για τις υπηρεσίες της με μια μικρή σύνταξη και το βαθμό της αντιστράτηγου. Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια αναγκάστηκε, ύστερα από τον άτυχο έρωτα της με το Δημήτριο Υψηλάντη και την έντονη πολεμική του Κωλέττη, να επιστρέψει στη Μύκονο. Φτωχή, έχοντας δωρίσει την τεράστια περιουσία της στον αγώνα, κατέφυγε κοντά στους συγγενείς της στην Πάρο. Εκεί πέθανε από τυφοειδή πυρετό.

Ως γυναίκα η Μαντώ ήταν το αντίθετο της Μπουμπουλίνας, η οποία ήταν νεαρή, λεπτή και λυγερόκορμη, με εύθραυστη ομορφιά. Γυναίκα μεσόκοπη, με χοντρά χαρακτηριστικά κι αρρενωπά φερσίματα η αντικομφορμίστρια Μπουμπουλίνα. Μόνα κοινά σημεία τους οι μεγάλες περιουσίες τους και η φλογερή πίστη της στο ιδανικό της ελευθερίας που τις μεταμόρφωσε σε ατρόμητες μαχήτριες για την ανεξαρτησία της Ελλάδας.

Σουλιώτισσες:

 

Οι σχέσεις των φύλων στο περήφανο και αδούλωτο Σούλι ήταν διαφορετικές απ΄ ό,τι στην υπόλοιπη Ελλάδα. Οι άντρες σέβονταν τις γυναίκες τους και συχνά ζητούσαν τη γνώμη τους, ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιστάσεις. Οι σεβαστότερες απ΄ αυτές αναλάμβαναν το ρόλο του διαιτητή σε διαμάχες μεταξύ των ανδρών. Αντίθετα, ουδέποτε άνδρες ανακατεύονταν σε γυναικείους καβγάδες.
Μερικές καπετάνισσες έπαιρναν μέρος στα στρατιωτικά συμβούλια, όπου οι γνώμες τους υπολογίζονταν όσο και των καπεταναίων. Στο σπίτι,οι γυναίκες ήταν οι αδιαμφισβήτητες αφέντρες.
Οι Σουλιώτισσες, πέρα από το νοικοκυριό, έπαιρναν όλες μέρος στις πολεμικές επιχειρήσεις, όπου ο ρόλος τους ήταν εφεδρικός και βοηθητικός Όταν όμως οι περιστάσεις το απαιτούσαν, οι γυναικείες ρίχνονταν στη μάχη, άλλοτε κατρακυλώντας βράχους πάνω στον εχθρό, άλλοτε περιβρέχοντάς τον με καυτά βόλια, άλλοτε ορμώντας μπροστά με το σπαθί στο χέρι.

Ο «Χορός του Ζαλόγγου» αποτελεί αιώνιο σύμβολο για τη γυναίκα που προτιμά το θάνατο από την ατίμωση και τη δυστυχία. Τη γυναίκα-ηρωίδα που «της Ελευθερίας ο έρως» τη σπρώχνει να θυσιάσει τον εαυτό της και τα παιδιά της, να αποχαιρετήσει παντοτινά  «τη γλυκιά ζωή» και τη «δύστυχη πατρίδα». Η πρώτη σέρνει το χορό, φτάνοντας στο χείλος του γκρεμού, πηδάει και χάνεται στα βάθη του. Την ακολουθούν με τον ίδιο τρόπο, πάντα τραγουδώντας και χορεύοντας.
Από τις Σουλιώτισσες ξεχώρισαν δυο, η Μόσχω Τζαβέλα.Ήταν  η πρώτη και μεγαλύτερη ηρωίδα του Σουλίου. Με βαριά καρδιά έδωσε στο χέρι του αιμοβόρου Αλή Πασά τον πρωτότοκο γιο της Φώτο, για θυσία, και έβαλε πάνω από τον ίδιο της το γιο την αγάπη της για την πατρίδα.


Μια άλλη γυναίκα φυσιογνωμία που ξεχώρισε ήταν η Χάιδω Γιαννάκη Σέχου. Ο ηρωισμός της , μας πληροφορούν ξένοι διπλωμάτες την εποχή εκείνη στην κατεχόμενη Ελλάδα, προκαλούσε το σεβασμό και το θαυμασμό των συμπατριωτών της. Πρώτη έτρεχε στη μάχη, συχνά δίπλα στους άντρες, συχνότερα μπροστά απ’ αυτούς. Η ηρωίδα αυτή άγγιξε το απόγειο της δόξας της στη δραματική τριετία 1800-1803.


Μεσολογγίτισσες:

 

Αξιοθαύμαστο θάρρος έδειξαν και οι Μεσολογγίτισσες «ελεύθερες πολιορκημένες», οι οποίες σε όλη τη διάρκεια της μακράς πολιορκίας του προπυργίου της δυτικής Ελλάδας βοήθησαν με κάθε τρόπο στην άμυνα: μεταφορά υλικών για τα οχυρωματικά έργα, περίθαλψη των ασθενών και τραυματιών.
Οι Μεσολογγίτισσες όχι μόνο δε δείλιασαν, αλλά αντίθετα εμψύχωναν τους μαχητές και τους παρακινούσαν να αγωνιστούν ως το τέλος.
Όταν αποφασίζεται η ηρωική έξοδος (10 Απριλίου 1826), μετά το φοβερό λιμό, ακολουθούν πολλές γυναίκες με αντρική ενδυμασία, κρατώντας από το ένα χέρι το σπαθί και από το άλλο το μωρό τους, ενώ οι άοπλες μπήκαν στη μέση της φάλαγγας μαζί με τα παιδιά τους. Αυτές οι γυναίκες είχαν την ίδια φρικτή τύχη, όπως και οι άνδρες της Εξόδου και όσες κατάφεραν να γυρίσουν στην πόλη αυτοκτόνησαν, σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν.
Μια από τις γυναίκες του Μεσολογγίου ήταν και η Αλεφαντώ. Η ενδυμασία προσιδίαζε αυτής των αντρών.Αψηφούσε τους κινδύνους, τις κακουχίες και τις στερήσεις. Αντίθετα, εμψύχωνε τους άνδρες στον αγώνα και θυσίασε τη ζωή της για την ελευθερία και την τιμή της.Εκτός από αγωνίστρια, ήταν σύζυγος και μητέρα. Ο Όταν έγινε η έξοδος,συνελήφθη μαζί με την κόρη της και για πολλά χρόνια είχε μαρτυρική ζωή.

Μανιάτισσες:

 

Καλοκαίρι 1826,εποχή με την Ελλάδα διχασμένη και τον Ιμπραήμ με ορδές Αιγυπτίων να εισβάλλει στην Πελοπόννησο απειλώντας να καταπνίξει την επανάσταση εν τη γενέσει της.
Ήταν μια μάχη που έδωσαν οι ουσιαστικά άοπλες γυναίκες της Μάνης και η οποία απέκτησε μεγάλη για το έθνος μας σημασία, αφού σημειώθηκε την περίοδο που η Επανάσταση κινδύνευε να χαθεί από τις εσωτερικές έριδες που αποδυνάμωσαν τα στρατεύματα και έκαμψαν το ηθικό των αγωνιστών. Ο εθνικός διχασμός βρίσκεται σε όλο του το μεγαλείο. Οι ήττες στο πεδίο των πολεμικών επιχειρήσεων των Ελλήνων δεν άφηναν περιθώρια για αισιοδοξία. Τα αισθήματα που κυριαρχούσαν ήταν η φρίκη, η απελπισία και ο φόβος.
Κάτω από αυτό το κλίμα ο Ιμπραήμ επιστρέφει στην Πελοπόννησο με την έπαρση του αήττητου στρατάρχη και τον τίτλο του πορθητή. Προκειμένου να εκμηδενίσει τις πενιχρές αντιστάσεις και με σκοπό να «τιμωρήσει» τους Μανιάτες, στράφηκε προς το μοναδικό ελεύθερο κομμάτι της Ελλάδας, τη Μάνη.
Το πρωί της 22ης-6-1826 αρχίζει η διπλή επίθεση του Ιμπραήμ στη Μάνη. Με κατά μέτωπο επίθεση, με 8.000 πεζούς και 2.000 ιππείς εναντίον των περίπου 2.400 Μανιατών στη Βέργα του Αλμυρού.
Τα πλοία αρχικά προσέγγισαν τον όρμο της Μάλσοβας, όμως μετά συνεχίζουν προς τον Όρμο του Δυρού. Στο χωριό του Δυρού δεν υπήρχε σχεδόν κανένας Μανιάτης και οι δυνάμεις του Ιμπραήμ αρχίζουν να αποβιβάζονται.
Στο δεύτερο μέτωπο που άνοιξε στο Δυρό, όπου οι γυναίκες με τα δρεπάνια του θερισμού, με πέτρες, με ξύλα, με τα δόντια και τα νύχια ακόμα, ξέσχισαν και θέρισαν στην κυριολεξία τις δυνάμεις του. Η σημασία όμως της ανέλπιστης αυτής νίκης των Μανιατισσών στο Δυρό είναι τεράστια και ωφέλησε τα μέγιστα την εθνική παλιγγενεσία καθώς οι Μανιάτισσες κατόρθωσαν κάτι που φαινομενικά φάνταζε ακατόρθωτο.

Οι γενναίες γυναίκες της Πίνδου και η προσφορά τους στο Έπος του '40:

Ποτέ σε άλλο μέρος τη γης, γυναίκες δε στάθηκαν τόσο γενναία βοηθώντας τα μαχόμενα τμήματα και αψηφώντας το θάνατο.
Ατέλειωτες φάλαγγες από κορίτσια σκαρφάλωναν σε υψόμετρο πολύ πάνω από 2.000 μέτρα και όταν γύριζαν μετέφεραν τραυματίες. Ξάφνιασε τον κόσμο ολόκληρο ο ηρωισμός, η πίστη, η τόλμη, το θάρρος και η αντοχή των γυναικών, που κουβαλούσαν στους ώμους τους την Ελλάδα. Η προσφορά αυθόρμητη. Ο αγώνας γενναίος. Η αυταπάρνηση συγκινητική. Είναι οι Γυναίκες της Πίνδου. Γυναίκες, οι οποίες κατόρθωσαν μέσα από αντίξοες συνθήκες,να δώσουν το δικό τους δυναμικό και καθοριστικό παρόν στην πρώτη γραμμή του μετώπου.
Σε έναν από τους πιο δύσκολους πολέμους στην ιστορία του ελληνικού έθνους, οι Γυναίκες της Πίνδου αποφασίζουν να συνδράμουν στον αγώνα εναντίον του φασισμού με τον πλέον άμεσο τρόπο. Γυναίκες κάθε ηλικίας, αψηφούν το αβάσταχτο κρύο, το χιόνι, τη βροχή, τον αέρα και σχηματίζοντας φάλαγγες διασχίζουν κακοτράχαλα περάσματα, για να φτάσουν στο μέτωπο των αγωνιστών. Φορτωμένες με τρόφιμα, ρούχα και πολεμοφόδια ανηφορίζουν μονοπάτια, όπου κανένα μεταγωγικό όχημα. Αλλά και επιστρέφοντας τα χωριά μεταφέρουν τραυματίες.
Πρόκειται για γυναίκες αγρότισσες, τόσο από τα χωριά της Δυτ. Μακεδονίας όσο και από τα χωριά των Ηπειρωτικών Βουνών.

 

Βιβλιογραφικές αναφορές: